Bà Triệu

Thân thiện

Bà Triệu cưỡi voi dẫn đầu đoàn quân khởi nghĩa.

Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên gọi một nữ anh hùng dân tộc Việt Nam thế kỷ thứ 3: "Bà Triệu" là danh xưng phổ biến để chỉ Triệu Thị Trinh (còn gọi là Triệu Trinh Nương, Triệu Ẩu), một lãnh tụ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của nhà Ngô (Trung Quốc).
   • Biểu tượng của tinh thần bất khuất và lòng yêu nước: Tên tuổi và sự nghiệp của Bà Triệu trở thành biểu tượng cho ý chí đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Bà Triệu là một trong những vị nữ anh hùng đầu tiên trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.
  • Câu nói "Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, đánh đuổi quân Ngô, giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người!" gắn liền với hình ảnh Bà Triệu.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tinh thần Bà Triệu": cụm từ dùng để chỉ tinh thần bất khuất, kiên cường, sẵn sàng xả thân vì đất nước, đặc biệt là của phụ nữ Việt Nam.

  • Các nữ chiến sĩ đã chiến đấu với tinh thần Bà Triệu.

• "Theo gương Bà Triệu": hành động noi theo, học tập tấm gương anh hùng của Bà Triệu.

  • Thanh niên thời đại mới phải biết theo gương Bà Triệu, sống có lý tưởng và cống hiến cho Tổ quốc.

Biến thể và từ liên quan

• Triệu Thị Trinh: tên thật của Bà Triệu.
• Triệu Trinh Nương: một danh xưng khác.
• Triệu Ẩu: tên gọi trong sử sách cổ (Ẩu có nghĩa là cô gái trẻ).
• Núi Nưa: địa danh gắn liền với buổi đầu tập hợp nghĩa quân của Bà Triệu và anh trai là Triệu Quốc Đạt.
• Núi Tùng (núi Gai): địa danh nơi Bà Triệu tuẫn tiết.

Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác

• Nữ anh hùng Triệu Thị Trinh: cách gọi trang trọng, đầy đủ.
• Vị nữ tướng đầu tiên: cách gọi nhấn mạnh vai trò quân sự.

Thành ngữ, câu nói liên quan

• "Ru con, con ngủ cho lành / Để mẹ gánh nước rửa bành ông voi / Muốn coi lên núi mà coi / Coi bà Triệu tướng cưỡi voi đánh cồng": Câu ca dao lưu truyền trong dân gian, miêu tả hình ảnh oai phong của Bà Triệu khi xung trận.
• "Bà Triệu cưỡi voi đánh giặc": Hình ảnh quen thuộc trong tâm thức dân gian và nghệ thuật tạo hình về vị nữ tướng này.

Học thuật

1. (Triệu Thị Trinh, Triệu Trinh Nương, Triệu âớu; 225 - Cửu Chân - nay thuộc Triệu Sơn, Thanh Hoá - 248) Lãnh tụ cuộc khởi nghĩa chống nhà Ngô. Bà là em Triệu Quốc Đạt, giỏi võ nghệ. 19 tuổi cùng anh tập hợp nghĩa sĩ trên đỉnh núi Nưa, phát động khởi nghĩa. Năm 248 thất bại trong cuộc tiến công của 8.000 quân Ngô do tướng Lục Dận chỉ huy. Tự vẫn trên đỉnh núi Tùng (nay thuộc xã Phú Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá)
2. (phường) tp. Nam Định, t. Nam Định